Prezydent Nawrocki odebrał Zełenskiemu Order Orła Białego

Prezydent RP Karol Nawrocki ostatecznie zdecydował o odebraniu ukraińskiemu przywódcy Wołodymyrowi Zełenskiemu najwyższego polskiego odznaczenia - Orderu Orła Białego. To pokłosie afery po decyzji o nazwaniu jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imieniem "bohaterów UPA". "Są granice, których w relacjach polsko-ukraińskich przekraczać nie wolno" - stwierdził w specjalnym wystąpieniu Nawrocki.

 Nawrocki zaczął swoje specjalne wystąpienie od stwierdzenia, że ofiar naszych przodków nie wolno zdradzić milczeniem. To groby, o których nie wolno zapomnieć. To rany historii, które wymagają prawdy, pamięci i szacunku. My, Polacy, pamiętamy o swoich. Nie porzucamy ich i zawsze się o nich upominamy - podkreślał. Dodał, że państwo, które przestaje bronić prawdy o swojej historii, przestaje być strażnikiem narodowego szacunku, a prawda historyczna nie może być kartą przetargową.
Prezydent podkreślił, że jego decyzja "nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu" i "nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa". Dodał, że "nic się nie zmieniło" w kwestii wsparcia Ukrainy w walce z Rosją. 
Rosja jest agresorem, a Putin to zbrodniarz, który ponosi odpowiedzialność za rozpętanie wojny, która przyniosła Europie największy konflikt zbrojny od zakończenia drugiej wojny światowej. Za każdą zbombardowaną dzielnicą mieszkalną, za każdym dzieckiem zmuszonym do ucieczki przed wojną, za każdą rodziną rozdzieloną przez przemoc stoi decyzja podjęta na Kremlu - wyliczał Nawrocki.
Karol Nawrocki przypomniał też o bezprecedensowym wsparciu, jakiego w 2022 r. uciekającym przed rosyjską agresją Ukraińcom udzielili zwykli Polacy.
Dziś w Polsce żyje ponad półtora miliona Ukraińców. Skala pomocy finansowej, którą przekazaliśmy walczącej Ukrainie, to miliardy złotych. Jako zwierzchnik sił zbrojnych muszę przypomnieć również, że polskie wojsko przeszkoliło tysiące ukraińskich żołnierzy. Nie możemy dziś przejść obojętnie wobec faktu, że część z nich teraz będzie służyć pod sztandarem UPA. To jest dla nas nie do zaakceptowania - stwierdził jednoznacznie Nawrocki. Zastrzegł też, że nie sięga do przeszłości, by żądać od Ukraińców wdzięczności, ale żeby wyjaśnić, dlaczego uhonorowanie UPA oburzyło Polaków.
W swoim wystąpieniu prezydent Nawrocki stwierdził także, że w Polsce nie ma miejsca dla czerwono-czarnych banderowskich flag i zakaz ich eksponowania powinien znaleźć się w przepisach prawa.
Jednocześnie nie może być przyzwolenia na zrównywanie UPA z AK czy żołnierzami niezłomnymi. W przeciwieństwie do UPA, Komenda Główna AK przestrzegała przed ślepą zemstą, zakazując zabijania kobiet i dzieci. Ci, którzy głoszą takie kłamstwa, powinni być wykluczeni z publicznej dyskusji. Szkodzą Polsce - grzmiał prezydent.
"Nie komentujemy" - odpowiedziało Biuro Prezydenckie w Kijowie na prośbę PAP o odniesienie się do decyzji prezydenta Karola Nawrockiego. Sam Wołodymyr Zełenski również nie zabrał na razie głosu w tej sprawie w mediach społecznościowych. 
Wołodymyr Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 roku przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę "w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka".
Order Orła Białego to najstarszy i najważniejszy polski order państwowy. Obecnie w Kapitule Orderu Orła Białego, oprócz prezydenta Karola Nawrockiego, zasiadają: kanclerz Kapituły Orderu Orła Białego prof. Michał Kleiber, Zofia Romaszewska, Adam Bujak, Wojciech Roszkowski i Bronisław Wildstein.
Prezydent może podjąć decyzję o pozbawieniu orderu na wniosek m.in. kapituły oraz z własnej inicjatywy po zasięgnięciu opinii odpowiedniej kapituły. To możliwe w przypadku stwierdzenia, że "nadanie orderu lub odznaczenia nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd albo odznaczony dopuścił się czynu, wskutek którego stał się niegodny orderu lub odznaczenia".
W ponadtrzystuletniej historii Orderu Orła Białego odebrano to odznaczenie tylko jednej osobie - na mocy decyzji sądu. Wincenty Witos utracił odznaczenie w konsekwencji wyroku sądowego w tzw. procesie brzeskim. Razem z przywódcą PSL-u na ławie oskarżonych zasiedli przeciwnicy autokratycznych rządów sanacji.  Kilka tygodni po klęsce wrześniowej, gdy czołowi przedstawiciele sanacji opuścili Polskę przez granicę w Zaleszczykach, Witos, który pozostał w okupowanym przez Niemców kraju, odzyskał order. Stało się to na mocy dekretu, który wydał pierwszy prezydent RP na uchodźstwie Władysław Raczkiewicz.
Polska i Ukraina od lat różnią się w ocenie działalności OUN i UPA. Dla polskiej strony wydarzenia na Wołyniu były zbrodnią ludobójstwa, dla Ukraińców był to efekt symetrycznego konfliktu zbrojnego, za który w równym stopniu odpowiedzialne były obie strony.  Dodatkowo Ukraińcy postrzegają OUN i UPA przeważnie jako organizacje antysowieckie (ze względu na ich powojenny ruch oporu wobec ZSRR), a nie antypolskie.