Reklama

Co właściwie wiadomo o terrorystach, tak z psychologicznego punktu widzenia. Wywiad z doktorantem Tomaszem Besta

Czwartek, 23 Lipiec 2009

W dniach 14-17 lipca obyła się w Dublinie międzynarodowa konferencja psychologiczna "Overcoming Political Violence, Injustice, and Deprivation: Perspectives from Political Psychology". Nie zabrakło na niej polskich przedstawicieli. Z doktorantem w Instytucie Psychologii Polskiej Akademii Nauk Tomaszem Besta, który również brał udział w konferencji, rozmawiał nasz wysłannik.

- Witam serdecznie. W dniach 14-17 lipca odbyła się w Trinity College w Dublinie duża międzynarodowa konferencja psychologiczna. Co było jej tematem?
- Konferencje zorganizowało International Society of Political Psychology (ISPP), czyli Międzynarodowe Stowarzyszenie Psychologii Politycznej. Wystąpienia konferencyjne dotyczyły więc głównie szeroko pojętej polityki i psychologicznych aspektów takich zjawisk społecznych jak zachowania wyborcze, terroryzm, konflikty etniczne, wykluczenie społeczne.


- Który z problemów był najczęściej poruszany?
- Na konferencję składała się duża liczba prezentacji i paneli tematycznych. Mogłem uczestniczyć tylko w niewielkim procencie z nich. Wielu słuchaczy i dyskutantów gromadziły wykłady dotyczące terroryzmu. Jak wiadomo jest to ostatnimi czasy bardzo gorący temat i również psychologowie zaczynają się nim dokładnie zajmować.


- Czy mógłby Pan tak w dwóch zdaniach streścić, co właściwie wiadomo o terrorystach, tak z psychologicznego punktu widzenia?
- Przede wszystkim należy rozwiać mity związane z terroryzmem. Wbrew przekonaniu dużej części społeczeństwa terroryści nie są zaburzeni psychicznie, ich działania nie wynikają z jakiś „defektów” umysłowych. Choć byłoby to najłatwiejsze wytłumaczenie i pewnie jest bardzo popularne, to tak nie jest. Terroryści nie posiadają także żadnej specjalnej cechy osobowości. Wbrew rozpowszechnionym przekonaniom większość osób angażujących się w terroryzm nie jest także biedna i niewykształca. Może to być trudne do przyjęcia przez niektórych, ale terrorystów cechuje „normalność”, są podobnymi osobami do tych, które w innych warunkach społecznych działają na rzecz organizacji pozarządowych czy uczestniczą w akcjach społecznych.


- Czyli są tacy jak my? Myśli Pan, że gdyby teraz poproszono mnie o wysadzenie tej kawiarni to ja bym się wysadził tak po prostu?

- Oczywiście, że nie. W każdym razie mam taką nadzieję.  Ale gdyby Pan dorastał w innych warunkach społecznych, karmiony był innymi mitami i poglądami, uczony był nienawidzić tych, którzy mieszkają za rzeką, czy za górą, a przy okazji stracił swoją rodzinę zabitą przez tych „innych” to kto wie… Dlatego też  prace psychologów koncentrują się teraz bardziej nad mechanizmami angażowania się w radykalne grupy, a nie nad szukaniem patologii wśród działaczy organizacji zwanych terrorystycznymi.

Możemy mówić bardziej o czynnikach sprzyjających angażowaniu się w terroryzm, a nie o tym, czym wyróżniają się terroryści. Czynniki te są zarówno społeczne, takie jak okupacja, dorastanie w otoczeniu pełnym przemocy i wpływ kultury męczeństwa; jak i indywidualne, np. niezaspokojenie potrzeby kontroli i wpływu na otoczenie, czy wcześniejsze doświadczenia poniżenia i niesprawiedliwości. Bardzo ważna jest też rola ideologii i procesów grupowych. Jak ważnym narzędziem w szerzeniu przemocy jest ideologia przekonaliśmy się już w zeszłym wieku na przykładzie zbrodni popełnionych w imię faszyzmu i komunizmu. Co do procesów grupowych to eksperymenty psychologiczne pokazały ich dużą siłę. Wchodząc do jakiejś grupy i kontaktując się głównie z jej członkami nabieramy coraz większego przekonania, co do słuszności poglądów panujących w tej grupie. Radykalizują się też nasze zachowania, a intensywny trening i propaganda może sprawić, że osoby z poza grupy spostrzegamy jako gorsze. Do tego dochodzi konformizm, czyli posłuszeństwo zwłaszcza w stosunku do ludzi obdarzonych społecznym autorytetem, które uznawane są za posiadające większą wiedzę na dany temat (np. w jaki sposób należy walczyć z okupantem). Dlatego tak często grupy terrorystyczne izolują swoich członków od wpływu innych poglądów i wystawiają ich tylko i wyłącznie na swój przekaz i swoją ideologię. Zresztą robią tak prawdopodobnie wszystkie armie świata, koszarując młodych mężczyzn i nieustannie podkreślając istotność sprawy, za jaką mają walczyć.
        W wyjaśnianiu skłonności do używania przemocy ważne są także takie mechanizmy psychologiczne jak: dehumanizacja, moralne usprawiedliwianie przemocy, minimalizowanie cierpień ofiar oraz winienie ofiar. Dehumanizacja oznacza odebranie wrogom atrybutów człowieczeństwa, powoduje postrzeganie ich jako gorszych od „prawdziwych ludzi” – stąd rozpowszechnienie przezwisk odnośnie innych nacji czy narodowości, takich jak karaluchy, świnie itp. Dehumanizacja pomaga radzić sobie z ewentualnymi barierami psychologicznymi związanymi z trudnością zadawania cierpienia innym ludziom. Skoro krzywdzimy jakiś podludzi, czy nieludzi to łatwiej nam sobie wytłumaczyć, że nie robimy nic złego. Moralne usprawiedliwianie przemocy oraz winienie ofiar również znacznie ułatwia sprawcom zachowanie dobrego samopoczucia. Gdy już przekonamy samych siebie, że ofiary same są sobie winne, a w dodatku stoją na drodze do większego, ostatecznego celu, to nawet zadawanie cierpienia nie przeszkadza w postrzeganiu siebie, jako osoby dobrej i moralnej.

- No, to było trochę więcej niż dwa zdania :)
- Jasne. To dopiero był wstęp, który w żaden sposób nie wyczerpuje tego zjawiska. Terroryzm i ogólnie skłonność do używania radykalnej przemocy to bardzo obszerny temat, na który napisano już niejedną książkę.

- w takim razie wszystkich zapraszamy do lektury tych książek, a Panu serdecznie dziękuję za rozmowę.
- Dziękuję i także do lektur zachęcam.

 

Komentarze
Pogoda w Irlandi
Notowania walut
MIR E-wydanie
reklama
Najnowsze ogłoszenia
-30% Przeprowadzki & TRANSPORT

-30% Przeprowadzki & TRANSPORT

698722915
DTD-Kurier IrlandiaPolska

DTD-Kurier IrlandiaPolska

00353851105192
Cała Irlandia i Polska
19.00
Wolswagen Bora

Wolswagen Bora

0892204937
Dublin 15
550.00
Przyczepka samochodowa 200x106

Przyczepka samochodowa 200x106

221002047
Ul. Kuźnicza 6-8
1 799.00